Yaşar Karayel

Seker Fabrikalrinin Özellestirilmesi Hakkinda Tbmm Konusmasi

Anasayfa Tbmm Konusmalari › Seker Fabrikalrinin Özellestirilmesi Hakkinda Tbmm Konusmasi

Cumhuriyet Halk Partisinin Seker fabrikalarinin özellestirilmesi ile ilgili vermis oldugu grup önerisinin aleyhinde yaptigi TBMM konusmasi 

Ülkemizde seker üretimi yapan fabrikalarimiza baktigimizda bunlarin 25 adedi Kamuda,

                8 adedi Özellestirilmis

                6 adedi Nisasta Bazli üretim yapan tesislerdir.

Pancar üretimi, ülkemiz için vazgeçilmez tarim ürünlerimizden olduguda bir gerçektir.

Pancar üretimi ile ugrasmak, zor ve mesakkatli bir istir. Bununla ugrasan ve üreten, ve ülke ekonomisine katki saglayan tüm pancar ekicilerine ve onlarin sahsinda ailelerine de tesekkür ediyoruz.

Ülkemizde yillara seri olarak pancar üretimiyle ugrasan çifçi sayisi, 1997 yilnda 450bin215 iken, 2000 yilinda 411bin, 2005 yilinda 347bin800 ve 2009 yilinda 188 bin civarina düsmüstür.

Ekici sayisi düsmüs olmasina ragmen, pancar üretimi yaklasik 17275 bin ton seviyelerindedir.

Ekilen alanlara baktigimizda da toplam ekili alanimiz 328 bin hektar civarindadir.

Dünyada her yil 140-150 milyon ton civarinda seker üretilmekte olup, bunun hâlihazirda beste biri pancardan, kalan kismi kamistan elde edilmektedir. Uluslararasi piyasalarda dis ticarete konu olan seker miktari 50 milyon ton civarindadir. Kamis, tropikal bölgelerde yetismesi nedeniyle sulama gerektirmemesi, pancardaki gibi her yil ekim gerektirmeyip 4-5 yilda bir ekilmesi, yilda bir kez degil, ortalama bes kez ürün alinmasi gibi nedenlerle pancara göre daha düsük maliyetli bir hammadde oldugundan, pancar sekerinin kamis sekeri ile dünya piyasalarinda rekabet etme sansi çok düsüktür. Kamis sekeri, maliyetinin çok düsük olmasi yaninda, dünya seker üretim ve ticaretine hâkim pozisyonda bulunmasi nedeniyle de dünya seker borsa fiyatlarinin belirleyicisi olmaktadir.

Seker, dünya borsa fiyati en degisken ürünlerden biri olup, günlük, haftalik gibi kisa zaman dilimlerinde önemli degisiklik gösterebilmekte, hatta gün içerisinde bile %10'a varan dalgalanmalar gözlenebilmektedir.

Henüz geride biraktigimiz 2010/11 döneminde dünya seker üretimi toparlanmis olsa da, stoklarin tarihi düsük seviyelerinde bulunmasindan dolayi fiyatlar çok fazla gerilememis olup, su anda 650-700 $/ton düzeylerinde seyretmektedir.

Ülkemiz, dünya pancar sekeri üretimindeki % 8 civarindaki payi ile yillardir sahip oldugu konumunu 2010/11 pazarlama yilinda da korumus ve AB, ABD ve Rusya'nin ardindan 4 üncü sirada yer almistir.

Gida güvenliginin dünya genelinde giderek kritik bir konu haline geldigi son yillarda, sekeri pancardan üretenler basta olmak üzere, tüm üretici ülkeler seker gibi temel gida maddeleri bakimindan, ithalat iç fiyatlardan daha ucuz olsa bile iç taleplerini ithalat yerine kendine yeterlilik politikalari çerçevesinde yerli üretim ile karsilama yoluna gitmektedirler. 2001 yilinda yürürlüge giren 4634 sayili Seker Kanunu'nun da temel amaci kendine yeterliliktir. Ayni Kanun ile kurulan ve on yillik bir geçmise sahip olan Seker Kurumu'nun, Seker Kanunu'nun uygulanmasinin yani sira sektörün daha etkin, daha rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapiya kavusmasi amaciyla, yetkileri çerçevesinde gerçeklestirdigi faaliyetler, yaptigi düzenlemeler ve ürettigi politikalar sonucunda sektörde;

·       Yurt içi seker talebinin, yurt içinde yetistirilen hammaddelerden yurt içi üretimle karsilanmasi,

·       Üreticilere düzenli gelir saglayacak sekilde pancar, pancar sekeri ve nisasta bazli seker üretiminin bir denge içerisinde sürdürülebilirliginin saglanmasi,

·       Seker üretim, arz ve fiyatlarinda istikrarin saglanmasi ve korunmasi,

gibi hedeflere ulasilmistir. Bu basaridaki en etkin araç, Seker Kanunu ile getirilen kota sistemidir. 

Kota sistemine iliskin olarak çesitli platformlarda sikça dile getirilen bazi yanlis algilamalara ve elestirilere açiklik getirmekte yarar oldugunu düsünüyorum.

Bu elestirilerin basinda, kota sisteminin ülkemizde pancar sekeri üretimini kisitladigi ve pancar üretiminin azalmasina yol açtigi iddiasi gelmektedir. Ülkemizde kurulu seker üretim kapasitesi; 3,1 milyon ton'u pancar sekeri, 1 milyon ton'u nisasta bazli seker olmak üzere 4 milyon ton'un üzerindedir. Dünyada 2010/11 pazarlama yilinda 21 kg/yil olan kisi basina seker tüketimi, ülkemizde 25 kg/yil olarak gerçeklestirmistir. Son on yildaki yurt içi seker tüketimi ortalamamiz ise 1 milyon 800 bin ton civarindadir. Ülkemizin kurulu seker üretim kapasitesinin ihtiyacinin üzerinde oldugu, düsük maliyetli kamis sekeri ile rekabet sansi bulunmayan pancar sekerinin ihracat olanaklarinin kisitli oldugu, sekerle ilgili olumsuz yayinlarin kamuoyunu seker tüketimini azaltmaya yönelttigi dikkate alindiginda, kurulu kapasite düzeyinde ya da iç talebin üzerinde bir seker üretiminin sürdürülebilir olmadigi açiktir. Nitekim, Seker Kanunu öncesinde özellikle 90'li yillarda yasanan istikrarsiz üretim döneminde; Bakanlar Kurulu tarafindan belirlenen pancar fiyatinin üreticilerce cazip bulundugu yillarda ortaya çikan üretim patlamasi sonucunda seker stoku sorunu yasanmis, pancar fiyatlarinin tatmin edici bulunmadigi yillarda ise, üretimin iç talebi karsilamaya yetmemesi nedeniyle, büyük miktarlarda ithalat yapilarak ülkemizin önemli döviz kaybina ugramasi durumu ortaya çikmisti.

Bir baska önemli husus da, kota sistemi sayesinde ayni hedef piyasaya mal üreten pancar sekeri ve NBS sektörlerinin, birbirlerine zarar vermeksizin ülkenin ihtiyacina yetecek miktarda sekeri yurt içinde sürdürülebilir bir sekilde üretmesinin saglanmis olmasidir. Aksi halde nisasta bazli sekerler, pancar sekerine göre hem fiyatlarinin düsük olmasi, hem de sivi halde bulunduklarindan kullanim kolayligi saglamalari nedeniyle basta içecek sektörü olmak üzere çesitli gida sektörlerindeki pancar sekerinin pazar payini önemli ölçüde düsürecekti.

Seker Kanunu'nun 2001 yilinda yürürlüge girmesiyle ilk kota tahsisi uygulamasi 2002/03 pazarlama yilinda baslamis ve günümüz itibari ile 9 pazarlama yili tamamlanmistir. Ülkemizde 2010/2011 pazarlama yilinda, yaklasik 5.000 yerlesim birimindeki 200 bin pancar çiftçisi tarafindan 330 bin hektar alanda 18 milyon ton pancar üretimi gerçeklestirilerek son on yilin en yüksek pancar üretim miktarina ulasilmistir. Ayrica seker pancari üretiminde sirketlerimizin rehberliginde üreticilerce hayata geçirilen modern tarim uygulamalarinin olumlu iklim kosullariyla birlesmesiyle, ülke tarihinin en yüksek pancar verimi olan 5.460 kg/dekar verime ulasilmis ve ülke sathina yayilmis bulunan, 25'i kamuya ait, 33 seker fabrikasinda, 2,2 milyon ton seker üretimi gerçeklesmistir.

Pancar sekeri üreticisi sirketler ile pancar üreticilerinin mutabakatina bagli olarak belirlenen pancar fiyatlarinda, geçtigimiz 2010/2011 pazarlama yilinda bir önceki yila göre %2,59 artis olmasina ragmen, seker fiyatlarinda önemli bir degisiklik olmamistir. Kanun'un yürürlüge girmesi sonrasinda, 2003 yili fiyatlari baz alindiginda ülkemizde seker fiyatlarinin reel olarak düstügü görülmektedir.

Sonuç olarak, bugün ülkemizin ihtiyacina yetecek miktarda pancar sekeri ve nisasta bazli seker ile sekerin hammaddeleri olan pancar ve misirin yurt içinde üretilmesi hedefine ulasilmistir.

 

 

Sektörel istikrarin ve yerli üretimin korunmasi amaciyla Seker Kurumu tarafindan yerine getirilen, burada sizlerle paylasmakta yarar gördügüm diger bazi faaliyetlerimize de kisaca deginmek istiyorum.

Kaçak sekerin bilimsel analiz yoluyla saptanmasini saglayacak bir uygulamaya 2007 yilinda baslanmis ve Valilikler, Cumhuriyet Bassavciliklari, Gümrük ve Ticaret Bakanligi, Gida, Tarim ve Hayvancilik Bakanligi ile yapilan isbirligiyle uygulanan bu yöntem sayesinde bugün kaçak seker girisleri kayda deger oranda azalmistir. 

Ekonomi Bakanligi ile yapilan ortak çalismalar sonucunda sekerli mamul imalatçi-ihracatçilarina, ihracat öncesi yerine ihracat sonrasinda Seker Kurulunca, seker tahsisati yapilmasi sistemine geçilmistir. Bu suretle ihraç kaydiyla düsük fiyattan alinan sekerin yurt içine yüksek fiyatla satisinin engellenmesinin yani sira, ihracatin da garanti edilmesi saglanmistir. Sekerli mamul imalatçi- ihracatçilarinin küresel piyasalardaki rekabet gücünü artirmak amaciyla 2007 yilinda baslatilan bu uygulama ile, sayilari giderek artan ve halen 450 civarinda olan imalatçi-ihracatçi firmaya yilda yaklasik 200 bin ton seker, dünya borsa fiyatlari esas alinarak tahsis edilmektedir.

 

Daha önceki hükümetlerce çikarilan, Seker Kanunu'nun uygulanmasi amaciyla benimsenen politikalar sayesinde ülkemizde gida güvenligi saglanmis, sektörün stok yükü azalmis, pancar sekeri ve nisasta bazli seker sektörü arasinda dengeli bir büyüme ve rekabet ortami olusturulmus, yerli hammadde kullanimi saglanmis, denetimler ve idari yaptirimlar yoluyla kayit disi seker arzi büyük ölçüde önlenmis, saydam, katilimci ve sektörün tüm kesimlerinin menfaatlerini bulusturan bir isleyis tesis edilmistir.

Özellestirme bütün partilerin parti programlarinda seçim beyannamelerinde, özellestirmenin yapilacagina dair taahütleri oldugunu biliyoruz. Özellestirmeler mutlaka fabrikalarin kapanmasi manasina gelmedigi gibi, ekicilerin de magduriyeti anlamina gelmez. Biz özellestirmeyi memleketimizin, milletimizin ve Türki,ye ekonomisinin  gerçekleri dogrultusunda destekliyoruz ve desteklemeyede devam edecegiz. Bunun için chp nin vermis oldugu grup önerisinin aleyhinde oldugumuzu arz eder saygilar sunarim.

© 2011 Yaşar Karayel Tüm hakları saklıdır.